yapım kuşağı 6.sınıf etkinliği tasarımımı üretiyorum

GİRİŞ

Bu etkinlikte öğrencilere, bireysel olarak yaşamlarındaki bir sorunun çözümüne yönelik tasarım etkinliği yaptırılır. Öğrenciler belirledikleri sorunu çözümleyen ürünün tasarımını yaparken aşağıda verilen tasarım sürecinden yararlanırlar. Öğrenciler grup etkinliğinde ürüne yönelik tasarım etkinliklerindeki gözlemlerini dikkate alarak yaşamlarında değiştirmeyi, geliştirmeyi düşündükleri durumları belirler ve çözüme ulaştırmak için öneride bulunurlar. Durum analizi yapamayan ve bir sorun belirlemeyen öğrenciler cesaretlendirilir. Öğrenciler tasarım sürecindeki aşamaları ürüne ulaşmada uygular, tasarım sürecinde yaptıkları her işlemi, yaşadıklarını, duygu ve düşüncelerini tasarım günlüklerine yazarlar. Tasarım sürecinde yakından takip edilir, çözüm için gerekli bilimsel verilere ulaşmada onlara rehberlik yapılır. Öğrenciler gerçekleştirdikleri her aşamada sorgulanır ve tasarımları için farklı açınımlar sağlamada onlara yardımcı olunur. Öğrenciler ürün veya ürüne ait modellerini gerçekleştirmede kullanacakları uygun teknikleri, araç ve gereçleri belirlemede araştırmaya teşvik edilir. Yapım aşamasında uyulması gereken iş güvenliği kuralları açıklanır. Tasarımlarını gerçekleştirmede kullanacakları yöntem ve teknikleri denemelerine fırsat verilir. Belirledikleri araçların kullanımı öğretilir. Öğrenciler tasarım önerilerini gerçekleştirmeleri için teşvik edilir. Tasarımları için yaptıkları değişiklik önerilerini gerçekleştirmek isteyen öğrencilere fırsat verilir. Öğrenciler öz değerlendirme formlarını doldururlar. Tasarım günlüklerini ve gerçekleştirdikleri tasarım modellerini değerlendirilmek üzere öğretmene teslim ederler. Bu etkinlikte öğrencilerin yaratıcılıklarını engellememek amacıyla somut bir örneğe yer verilmemiştir. Ancak etkinlik, odak noktasında yer alan kazanımların tümünü genel olarak

kapsamaktadır.

ÖĞRENME / ÖĞRETME SÜRECİ

Öğretmen, bireysel olarak ürüne yönelik tasarım etkinliğini gerçekleştiren öğrencileri yönlendirmede aşağıdaki tasarım sürecinden yararlanır.

Sorunu Araştırma ve Tanımlama, Çözümü Tartışma

Öğrenciler, çevrelerindeki durumları gözlemler. Geliştirmeyi, değiştirmeyi gerçekleştirmek istedikleri durumları belirler, gözlemlerini dikkate alarak yaşamlarındaki sorunları listelerler. Listeledikleri sorunlardan birini kendi önceliklerini, mevcut şartları ve gerçekleşebilirliğini dikkate alarak seçer, sorunu araştırma, tanımlama ve çözümü tartışmada kendi bilgi, deneyim, gözlem ve araştırma sonuçlarını kullanırlar. Öğrenciler seçtikleri sorunu araştırır ve olası çözümleri bütün yönleriyle açıkça tartışarak tanımlarlar.

Tasarımın Genel Özelliklerini Belirleme

Öğrenciler belirledikleri sorunun çözümünde kullanacakları tasarımların sahip olması gereken genel özellikleri belirlemelidir. Bunun için benzer sorulara (Nasıl? Kim için? Nerede kullanılacak? Boyutu nasıl olmalı? Biçimi nasıl olacak? Fonksiyonları ne? vb.) cevaplar arar. Bu özelliklerin belirlenmesinde, tanımlanan sorunun çözümlenmesi için gerekli nitelikler ve sınırlamalar, dikkate alınır. Tasarımın taşıması gereken genel özellikler listeler.

Taslak Tasarım Önerisi Geliştirme

Öğrencilere taslak çizim öncesi geliştirdikleri tasarım modelinin estetik değer taşımasına, özgünlüğüne, işlevselliğine, yapılabilir olmasına ve çevreye etkilerine dikkat etmeleri gerektiği açıklanır. Öğrenciler tasarım için belirlenen ortak özellikleri dikkate alarak tasarıma yönelik düşüncelerini yansıtan taslak çizimler yapar, genel özellikleri ise yazılı olarak ifade ederler. Bu çizimlerde ürünün formu ve genel özellikleri gösterilir. Çizimleri detaylandırmaz. Öğrenciler birden fazla taslak çözüm önerisi getirebilir, taslak tasarım önerilerini öğretmeniyle paylaşırlar. Belirledikleri durumun niteliğine göre taslak çizimlerini benzer sorunların çözümlerine yönelik yaptığı araştırma ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak çizebilirler. Öğrenciler geliştirmek istedikleri tasarım önerilerini belirler. Bunun için tasarım özelliklerini en iyi karşılama, maliyet, beceri, zaman, yetenek vb. sınırlamalar dikkate alınır.

Tasarım Önerisine Yönelik Araştırma

Öğrenciler önerdikleri taslak çizimi geliştirmek için araştırma yapar, bu amaçla taslak çizimlerinde belirledikleri özellikleri gerçekleştirmeye yönelik sorulara cevap ararlar. Öğrenciler, farklı yer, zaman ve kültürlerde, benzer veya ilişkili sorunların çözümünde kullanılan yöntemleri inceler, bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak farklı kaynaklardan bilgi toplar, bu bilgileri, tasarım etkinliklerini gerçekleştirmede değerlendirirler. Öğrenciler başkalarının sunduğu farklı çözüm önerilerini dinlemeye, bakış açılarını incelemeye teşvik edilir. Çözüme yönelik araştırma sonuçlarını ve elde ettikleri bilgileri analiz ederek bunları resim, grafik, istatistik veri veya yazılı olarak düzenlerler. Öğrenciler, belirledikleri sorunların çözümüne yönelik tasarım önerilerini geliştirirken üretim olanaklarını ve tüketici tercihlerini ekonomik, sosyal, çevresel etkilerini teknik boyutlarıyla değerlendirirler. Tasarımları için belirledikleri genel özellikleri taşıyan bir ürünü nasıl gerçekleştirebileceklerini, yapımında kullanacakları araç, gereç, teknik ve yöntemleri araştırır, denemeler yapar ve sonuçlarını listeleyerek yaptığı çalışmaları tasarım günlüğüne kaydederler.

Tasarım Önerileri Geliştirme

Öğrencilerden, tanımladıkları ihtiyacı karşılamak veya belirledikleri sorunu çözmek için yaptıkları araştırmaları dikkate alarak belirledikleri nitelikleri taşıyan tasarıma yönelik düşünceler üretmeleri istenir. Öğrencilere sorunun çözümü için alternatif düşünceler sunmaları için fırsat verilir. Öğrenciler tasarım önerisiyle ilgili ayrıntıları, değişik kaynaklardan, kişi ve kuruluşlardan araştırmaya yönlendirilir, basit akış şemaları, resim ve çizimler üzerinde tasarım önerilerini açıkça gösterirler. Tasarımını gerçekleştirmek için gerekli ihtiyaçlarını belirtir, tasarım önerilerini, uygun çizim ve yazı teknikleriyle, elle veya çizim araç gereçlerini kullanarak kâğıt üzerinde projelendirirler. Öğrenciler tasarım önerilerini açık ve anlaşılır bir çizimle göstermeleri için teşvik edilir. Tasarım önerisinin geliştirilmesine yönelik yapılan

çalışmada, tasarımın yapım resmi, nasıl çalıştığı, kullanılacak gereçler ve yapım aşamalarını gösteren planlamalar yer alır. Öğrenciler, geliştirdikleri tasarım modellerinin estetik değer taşıması, özgün, işlevsel, ekonomik ve yapılabilir olmasına dikkat etmeleri için yönlendirilir, tasarımlarına yenilik, farklılık ve ayırt edilebilir özellik kazandırmaları konusunda cesaretlendirilirler. Belirledikleri sorunun çözümü için en az bir tasarım önerisinde bulunurlar. Birden çok tasarım önerisi geliştiren öğrenciler, geliştirdikleri çözüm önerilerinin farklılıklarını ve benzerliklerini sorgulayarak listeler. Sorgulama sonuçlarını ve tasarım için belirlenen özellikleri dikkate alarak gerçekleştirmek istediği en iyi tasarım önerisini belirler. Bu amaçla öğrenciler, tasarım önerilerinin benzer çözümlerden belirgin farklılığını, taşıdığı yeniliği, kullanılabilirliğini, yapım maliyetlerini, çevresel etkilerini ve kullanıcı beklentilerini karşılayabilirliğini sorgulamaya yönlendirilirler. Öğrenciler en uygun tasarım önerisinin seçimindeki gerekçeleri açıklar, bilimsel veriler kullanarak tasarım önerilerinin çözüm için gerekli özellikleri nasıl karşıladığını belirleyerek sonuçlarını tasarım günlüklerine yazarlar.

Yapım

Öğretmen, öğrencilere bu çalışmada işlikte dikkat edecekleri güvenli çalışma kurallarını açıklar. Kullanacakları el aletlerini ve görevlerini tanıtır. Tecrübe kazanmalarına yönelik deneme yapmaları için fırsat verir. Öğrencilere gereçlerin verimli kullanımı için tasarımın yapım aşamalarını ve çalışma ortamını nasıl planlayacağını öğretir. Öğrencilerden tasarımın yapım aşamalarını ve çalışma ortamını planlaması beklenir. Öğrenciler yapımda kullanacağı gereci, işleme aracını ve bu aracın kullanımı için uygun yöntemi seçer, işlediği gereçlerdeki israfı azaltmayı ve maliyeti düşürmeyi önceden düşünerek önlem alırlar. Araç ve gereçleri kullanmada ve yapımda çıkan sorunları çözümlemede yeni yöntem, işlem ve sistemler düşünür, uygulamada gerektiğinde yardım isterler. Öğrenciler yapım sırasında plan, çizim, grafik, üç boyutlu modeller, semboller ve teknik bilgilerden yararlanmalıdır. Öğrenciler istenilen sonuca ulaşmak için başkalarıyla iş bölümü yapmaya, iş birliğine gitmeye ve uygulama ortamının düzeniyle ilgili kurallara uymaya yönlendirilir. Tasarımlarını gerçekleştirmek amacıyla önerdikleri düşüncelere yönelik riskleri göze almaya ve denemeye teşvik edilir. Öğrenciler yapım sürecinde karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini, uyguladıkları yöntem ve teknikleri tasarım günlüklerine kaydederler.

Değerlendirme ve Test Etme

Öğrenciler tasarım etkinlikleri sonucunda yaptıkları tasarımlarının, belirlenen sorunu ne oranda çözdüğünü, tasarımın genel özelliklerini taşıyıp taşımadığını değerlendirirler. Bu amaçla arkadaşlarının değerlendirmelerine fırsat verirler. Gerçekleştirdikleri ürün veya modelin, belirledikleri sorunu çözmedeki performansını test eder, tasarım etkinliğini gerçekleştirmede izlenen aşamaları tekrar gözden geçirerek aldığı kararları ve uygulama sonuçlarını başlangıçtaki düşünceleriyle karşılaştırır ve değerlendirirler. Ayrıca başka zaman ve kültürlerdeki benzer tasarımların, ayırt edilebilen özellikleriyle kendi tasarımlarının ortaya koyduğu farklılığı ve özgünlüğü karşılaştırır, değerlendirme ve test sonuçlarını raporlaştırarak günlüklerine yazarlar.

Değişiklik Önerme

Öğrenciler değerlendirme sonuçlarını dikkate alarak tasarımları için yapılması gerekli değişiklikleri belirler, belirledikleri değişiklik önerilerini tasarımlarına nasıl aktaracaklarını düşünürler. Çözümü yazarak ve çizerek ifade eder, tasarımlarına yönelik değişiklik önerilerini gerekçeleriyle listeler ve sonuçları tasarım günlüğüne kaydederler. Öğrenciler bu süreçte yaşadıklarını; araştırma sonuçlarıyla ilgili kanıtları, karşılaştıkları sorunları ve yaptıkları çözümleri, tasarım önerilerini, seçtikleri en iyi tasarım önerisini, gerekçesini, yapım aşamalarını gösteren planlamalarını, değerlendirme sonuçlarını, değişiklik önerilerini vb. bir tasarım günlüğüne yazarlar. Öğrenciler öz değerlendirme formlarını doldurur, düzenledikleri günlükleri ve gerçekleştirdikleri tasarım modelini değerlendirilmek üzere öğretmene teslim ederler.

BİLGİ NOTLARI

NOT 1 - Öğrencilere yapım kuşağında yer alan bireysel etkinlerine geçmeden önce takip edecekleri tasarım süreci açıklanır. Tasarım sürecinde yer alan ifadeler ideal bir süreci öngörmektedir. Öğrenme düzeyindeki farklılıklar dikkate alınarak bütün öğrencilerin asgari düzeyde bu süreci yaşamalarına dikkat edilir. Bütün öğrencilerden öngörülen tasarım sürecinin ve her aşamasında yapacakları işlemler yazılı olarak dağıtılabilir. Etkinlik ekinde verilen formlar çoğaltılarak öğrencilere dağıtılabilir .

NOT 2 - Yapım kuşağı için hazırlanmış formlar çoğaltılarak öğrencilere dağıtılabilir. Öğrencilere tasarım sürecini yapılandırmaları ve tasarım günlüklerini şekillendirmeleri için imkân sağlanır. “Kurgu” kuşağında ortaya koyduğu çalışmasını gerçekleştirmek isteyen öğrencilere fırsat verilebilir. Ancak öğrencilerden gerçekleştirmeyi düşündüğü bu çalışmasını “Yapım” kuşağında öngörülen tasarım sürecine göre yeniden ele alması istenir. Öğrencilerilerden kurgu kuşağındakinden

farklı bir sorunu veya ihtiyacı “Yapım” kuşağında çözüme ulaştırmak için belirlemesi istenir. Sorun ve ihtiyacı karşılamaya yönelik bir örnek çalışmanın her aşaması, öğrencilerin tasarım sürecini fark etmeleri için yapılabilir. Öğrencilerden tasarım sürecini yapılandırmaları istenebilir. Etkinliklerin gerçekleştirilmesi sürecinde öğrencilerle ekte verilen “tasarım ve buluş hikâyeleri” , “bilim insanlarının hayatları” ve “yaratıcı düşünceyi uyaran” kısa etkinlikler planlarak gerçekleştirilir.

.. Bölgenizdeki firmalarla is birligi hâlinde olun (Firma yetkililerinin sinifta deneyimlerini paylasmalarini ve is yerlerine geziler düzenlenmesini saglayin.).

.. Bölgenizdeki üniversitelerle is birligi hâlinde olun (Ögrenci ve ögretim üyelerinin bilgilerini çocuklarla paylasmalarini saglayin.).

.. Velilerle is birligi hâlinde olun (Çocuklarini cesaretlendirmelerini, yaraticiliklarini tesvik etmelerini saglayin.).

Öğrencilere temel bilgi kaynaklarına ulaşmaları ve ihtiyaç duydukları temel teknolojik bilgileri edinmeleri için rehberlik edilmelidir. Bu amaçla diğer zümre öğretmenleri ile iş birliğine gidilir. Öğrencilere TÜBİTAK (Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk), TPE, KOSGEB vb. kurumların internet sayfalarından yararlanabilecekleri hatırlatılır. Ayrıca bu kurumların yazılı ve görsel kaynaklarından yararlanılabilir.

NOT 3 - Etkinlik sürecinde sınıf ve çevrenin durumu gözlenerek ekte verilen bilim insanlarının biyografileri ve buluş hikâyeleri sınıfla paylaşılır. Ayrıca yaratıcı düşünceyi uyaran kısa etkinlikler planlanarak gerçekleştirilir. “Yapım” kuşağına yönelik gerçekleştirilecek etkinliklerde iş güvenliği ile ilgili tedbirler öğretmen tarafından alınır. Yapım aşamasında işlik, gruplar arasında dönüşümlü olarak kullanılır. Öğrenciler yapım aşamasında işlik araç ve gereçlerinin yetersiz kaldığı durumlarda çevre imkânlarından yararlanırlar.

BİLGİ NOTU

“Tasarımımı Üretiyorum” Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Etkinliğin değerlendirilmesi etkinlik ekinde verilen formlar kullanılarak yapılır. Bu formlar örnek olarak verilmiştir. Öğretmenler etkinliğin değerlendirilmesi için oluşturdukları formları da kullanabilirler. Öğrenciler etkinlik bitiminde “Öz Değerlendirme Formları”nı doldururlar. Birden fazla etkinlik yapan öğrenciler etkinliğe ait tasarım günlüklerini, değerlendirme formlarını, diğer kanıtlarını ve oluşturdukları düzeni bir dosyada toplarlar. Ürün dosyasını değerlendirilimek üzere öğretmenlerine teslim ederler. Öğretmen, öğrencileri etkinlik süresince “Öğrenci Gözlem Formu”nu kullanarak gözlemler. Öğrencinin değerlendirilmek üzere teslim ettiği ürün dosyasını etkinlik ekinde verilen “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirir ve puana dönüştürür. Puanları program kılavuzunda verilen “Öğretmen Not Çizelgesi”de yer alan “Yapım Kuşağı Öğrenci Ürün Dosyası” sütununa işler.

.....TASARIM SÜRECİ KONU ANLATIMLARI ve KULLANILACAK FORMLAR İÇİN TIKLAYINIZ.....